Cumhuriyet Dönemi Türkçe Haber Arşivi

Son Posta, 11 Temmuz 1934

Ankara, 11 (Hususi)- Vekiller Heyeti dün saat 19 da Gazi Hz. nin reislikleri altında toplanmıştır. İçtimada Büyük Erkânı harbiye Reisi Müşir Fevzi Paşa Hz. de hazır bulunmuştur.

İki saat devam eden bu içtimada Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Beyin Trakyada yaptığı tetkikat hakkında gönderdiği raporun gözden geçirildiği tahmin edilmekte ce içtimaa hususi bir ehemmiyet atfolunmaktadır.

Patrikhane ölü patriğin borçlarını kabul etmedi

Akşam, 23 Şubat 1936

Ölü Rum patriği Fotyosun vasiyetnamesi evvelki gün resmn patirikhaneye tebliğ edilmiştir. Fotyos, vasiyetnamesi mucibince patrikhaneye umumî varidat temin etmekte, elbiselerini, şahsî eşyasını, kütübhanesini ve bazı iran halılarını patirikhaneye bırakmaktadır.

Ölü patrik 42,000 küsur liralık bir borcu olduğu cihetle, patirikhanenin bu meselede takib edeceği hattı hareketi tesbit için patirikhane hukuk müşavirleri Aydın metropolitinin reisliği altında bir toplantı yapmışlar ve şu üç çareyi tetkik etmişlerdir:

1-Patirikhanenin bütün borçlarıile beraber, mirasını kabul etmesi, 2-Patirikhanenin mirası sureti katiyede reddetmesi, 3-Miras işinin ciheti adliye vsasıtasile tasfiyesi.

Bu üç noktalardan üçüncüsü tercih edilmiş ve miras meselesinin tasfiyesi için mahkemeye baş vurulmağa karar verilmiştir.

Bu usül mucibince sulh hâkimi müteveffanın terekesini tasfiye ederek borçlarını ödeyecek ve tereke borçlarına kifayet etmezse varise hiç bir tediye mesuliyeti düşmeyecektir.

Neşredilen Resmî Tebliğde Hâdisenin İçyüzü Anlatılıyor

Son Posta, 15 Temmuz 1934

Ankara, 14 (A.A.)- Başvekâletten tebliğ olunmuştur.

Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey Trakya teftişinden avdet ederek raporunu Heyeti vekileye vermiştir. Anlaşıldığına göre Trakyada Yahudi aleyhtarlığı büyük harpte başlıyarak mütareke ve İstiklâl mücadelesi zamanlarında devam etmiş ve cumhuriyet zamanında bir müddet yatıştıktan sonra son seneler zarfında dünyanın muhtelif yerlerinden antisemitizm yeni formüllerde ve daha şiddetli olarak memlekete girmiştir. Son zamanlarda bazı risalelerin Yahudi düşmanlığı üzerinde bilhassa durarak yaptıkları neşriyat Türk ve yahudilerin bir birine karşı nazarlarını ve hislerini ehemmiyetli surette teşviş etmiştir.

Türkler ile yahudilerin birbirini nasıl gördüklerine dair dahiliye vekili beye her iki tarafın söylediklerini hikâye etmeği vatandaşlar arasındaki geçimsizliği behemehal tedavi etmek vazifesinde ve kararında olan hükûmet muvafık bulmamaktadır. Bu karşılıklı şikâyetlerde beynelmilel semitizm ve antisemitizm edebiyatının bütün siyasî, iktisadî ve millî anasırı görülmekte olduktan başka Türkiyeye ait bir hususiyet olarak Yahudilerin yabancı dil ve harsta kalmakta israr ettikleri ve içlerinde demilitarize mıntıkalarda memleketin emniyeti için zararlı ve casus adamlar bulunduğu hakkındaki zanlar mevcuttur. Diğer taraftan Yahudi münevverleri millî hars meselesinin imparatorluğa ait hatalar olduğunu haklı olarak söyledikten sonra Türk kültürü ile kaynaşma gösterdikleri arzunun hakikî ve ciddi olduğunu ve memleketin emniyeti için sadakat ve vatandaşlık vazifesine riayet hisleri aleyhindeki şayiaların haksız ve isbatsız olduğunu samimiyetle bildirmektedirler. Haziran ortasından itibaren halk arasında bir de hükûmetin yahudileri Trakyadan kaldırmak istediği ve fakat bu hareketin açıktan açığa değil hususî tertipler ve tazyikler ile yapılmasını terviç eylediği işaa edilmiştir. Bu şerait altında haziran 24 ten itibaren Çanakkale ve 30 hazirandan itibaren Trakyanın diğer muhtelif yerlerinde hesaplarını ve muamelelerini keserek İstanbula nakletmek hareketi başlamış olduğu anlaşılıyor.
Hükûmet merkezi, 3-4 temmuzda vatandaşlar arasında dedikodu mevzuunu aşan fiiliyat ve teşebbüsleri farkedersek kat’i emirlerle müdahele ve vaziyeti durdurmıya teşebbüs etmiştiri ilk gelen haberler ve şikâyetlerden 100 kadar Yahudinin mahalli tazyikler yüzünden İstanbula hareket ettikler, öğrenilmiştir.

Gerek bu ilk haberler ve gerekse temmuzun üç ve dördüncü gnleri birdenbire genişliyen cereyanlar üzerine 4 temmuzda hükûmetin aldığı müessir tedbirlerle hâdiseler kat’i olarak durdurulmuştur.

Şimdiye kadar olan vukuat şu suretle hulâsa edilebilir:

A-Trakyadan ve Çanakkalede mevcut olan yerli ve yabancı 13 bin kadar yahudiden ceman 3 bin kadar nufusun İstanbula hareket ettiği tahmin olunuyor.

B-Kazalarda ve Edirneden boykot teşebbüleri olmuş ve teşebbüslere mektep çocukları karıştırılmak istenmiştir.

C-Kırklarelinde 3/4 temmuz gecesi çapulcu anasır harekete gelerek Yahudi evlerine tecavüzle hırsızlığa ve soygunculuğa koyulmuşlardır. Soygunculuk çarşıya ve dükkânlara sirayet etmeden bastırılmış ve bu esnada 65 ev soygunculuğa uğramıştır.

D-Bütün bu hâdisat esnasında bir jandarma şehit olmuş ve bir Yahudinin yaralanmasından başka nüfusça zayiat veya yaralanma vukuatı olmamıştır.
Yukardaki vukuat üzerine hükûmetçe alınan tedbirlerin bugünkü vaziyeti de şudur:

A-Her yerde memurlar her türlü propogandalar tesirinden zihinlerini kurtararak vaziyete ciddiyetle hâkim kılınmışlar ve hâdisat esnasında faaliyetleri kifayetsiz ve halütavurları müsamahakâr görülenler idarî ve adlî muamelelere maruz tutulmuşlardır.

B-Kırklareli hâdisesi şiddetle takip olunmuş ve devam edilmekte bulunmuştur. 3/4 temmuz ve 4 temmuzda Yahudi evlerinden alınan ve çalınan eşyanın şimdiye kadar yüzde yetmiş beşinden fazlası idarî ve adlî tedbirlerle maydana çıkarılmış ve sahiplerine iade ettirilmiştir. Müddei umumi müşevviklri ve mütecavizleri cürümlerine göre tevkif ederek adlî takibata başlamıştır. Hâdiseden heyecana dşüp korkularından çekilen yahudi vatandaşlar avdet etmekte bulunmuştur.

C-Diğer taraflarda hesabını keserek veya korku ile çekilmiş olanların avdetleri için hiç bir mani olmadığı gibi herkese anlatılmış ve anlatılmakta bulunulmuştur. Kırklareli soygunculuğu haricinde her türlü alım satım ve alacak verecek muamelelerini hükûmet münhasıran adliyeye taalluk eden sahada görmektedir. Hadisatın bugünkü vaziyeti yukarda söylendikten sonra hükûmet atide takip edceği hattı hareketi hiçbir tereddüde mahal vermiyecek surette tekrar ve tasrih etmek vazifesindedir.

1-Hükûmet her ne sebep ve şekil altında olursa olsun hicret tazyiklerine ve boykot hareketlerine mani olacaktır.

2-Adliyenin el koyduğu bütün suçlar süratle intaç edilecektir.

3-Yerlerinden çekilmiş olan Yahudilerden istiyenlerin avdetlerine mani olunmasına mahal verilmiyecektir.

4-Hükûmet için en mühim mesele vatandaşlar arasında eyi geçinme ve emniyet içinde yaşama havasının iadesidir. Dahilî, haricî sebeplere ve propagandalara maruz olan bu keyfiyette hükûmet muvaffak olacağına ve müşkilâtı iktiham edeceğine kanidir. Türklerin ekseriyetle Yahui vatandaşlara gizli ve aşikâr yardım etmek ve müfrit zehirli propagandalara karşı Yahudileri korumak için sarfettikleri gayreti ve tecavüz teşebbüslerine karşı hissettikleri nefret ve istikrahı vaziyetin sür’atle salâhı için esaslı amil addetmektedir.

5-Türkiyede vatandaşlar aleyhinde tahriklere ve düşmanlık telkinlerine hükûmet müsaade etmiyecektir. Hkûmet, matbuattan vatandaşlar arasına nifak koyacak salgınlara karşı mteyakkız ve basiretkâr olmalarına intizar eder.

6-Memurlar, hükûmetin hattı hareketini tahakkuk ettirmek için bütün kuvvetlerini sarfedeceklerdir. C.H.F. kâtibi umumîliği, vazifesini eyi yapmamış olan idare heyetlerini tahkik etmektedir. Fırka bakımından vazifelerini suiistimal etmiş olanlar hakkında fırkaca icap eden muamele yapılacaktır.

Fırka teşkilâtı, hükûmetin noktainazarı ile tam bir mutabakat halinde memurlara kendi sahalarında her suretle yardım edecektir.

Hükûmet hadiseleri ve tedbirleri olduğu gibi naklederken, vatandaşlar için endişeyi mucip bir vaziyet ve mesele kalmamış olduğunu beyan eder.

Son Posta, 14 Temmuz 1934

Ankara 14 (Hususi)- Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Beyin Trakyada yaptığı tetkikat neticesinde Kırklareli Ticaret odası reisi ile belediye reisi tevkif edilmişlerdir. Kırklareli polis komiserinin de evinde bazı eşyalar bulunmuş, kendisine işten el çektirilmiş, sonra o da tevkif edilmiştir.

Son Posta, 12 Temmuz 1934

Dahiliye vekilimiz vapurdan rıhtıma çıktıktan sonra (Yazısını okumak için lütfen üçüncü sayfamızı açınız)

Dahiliye Vekili Geldi Ve Ankaraya Gitti

Trakyadaki Yahudi hâdisesini mahallinde tetkik etmek üzere Trakyaya giden Dahiliye Vekili Şükrü Kaya B. dün Çanakkaleden şehrimize gelmiş ve akşamki trenle de Ankaraya hareket etmiştir.

Şükrü Kaya B., yaptığı tetkikatın neticesi etrafında bir rapor hazırlamıştır. Bu mesele etrafında ayrıca Vekiller Heyetinde icap eden izahatı verecektir. Vekil Beyle beraber, Teftiş Heyeti Reisi İbrahim Sabri ve müfettiş Faik Beyler de Ankaraya gitmişlerdir. Verilen malûmata göre; son hâdise dolayısiyle Kırklareli emniyet memuru Mustafa Beye işten el çektirilmiştir.

Trakyaya dönenler
Verilen malûmata göre Trakyanın muhtelif şehir ve kasabalarından yerlerini bırakıp buraya gelen Musevîlerden dün de yirmi aile tekrar eski yerlerine dönmüşlerdir.

Dahiliye Vekili Şehrimizde

Son Posta, 11 Temmuz 1934

Gelibolu, 10 (A.A.)- Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey yanlarındaki zevat ile birlikte Geliboluya geldiler. Büyük bir halk hütlesi, mektepliler ve jandarma mektep kıt’aları kasabanın methalinde toplanarak Vekil Beyi alkışlarla karşıladılar. Vekil Bey, belediye dairesinde halk mümesillerinin ve memurlarının ziyaretlerini kabul ettikten sonra gece motörle Çanakkaleye hareket edecektir.

Trakyadaki Yahudi meselesinin tahkikatı neticesi olarak Kırklareli valisi Fuat Beyin Vekâlet emrine alındığı haber verilmektedir.

Vekil Bey Şehrimizde
Son dakikada haber aldığımıza göre Geliboludan Çanakkaleye geçen Dahiliye Vekili Şükrü Kaya B. tahkik ve tetkiklerini tamamlamıştır.

Vekil Bey dün geç vakıt Çanakkaleden “Çanakkale” vapurile şehrimize hareket etmiştir. Bugü şehrimize gelmiş olacaktır. Şükrü Kaya Beyin bu akşam veya yarın Ankaraya dönmesi muhtemeldir.

Vekil Bey Trakyadaki tahkikatı hakkında umumî ve mufassal bir rapor hazırlıyacak ve Başvekil paşaya takdim edecektir.

Bir Kısmı Trakyaya Gitti, Bir Kısmı Hâlâ Tereddüttedir

Son Posta, 9 Temmuz 1934

Trakya mıntakasından şahrimize gelen Musevîlerden bir kısmı da dün tren ve otomobille tekrar yerlerine dönmüşlerdir. Fakat muhtelif semtlerde yerleşen Musevîlerden çoğu henüz kararsızlık içerisinde bulundukları için yola çıkmamışlardır. Maamafih bunların hemen ekseriyeti, tekrar dönmek niyetindedirler.

Sirkecide muhacir hayatı yaşıyan yahudilerden bir grup

Dahiliye Vekilimizin Faaliyeti
Edirne, 8 (A.A)- Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey refakatlerinde Trakya umumi müfettişi İbrahim Tali, dahiliye hususi kalem müdürü Ekrem Beyler ve yaverleri bulunduğu halde bugün saat 18 de Edirneye gelmişlerdir.

Şükrü Kaya Bey vilâyet hududunda Edirne Valisi Salim Özdemir, mebus Faik, baş müşavir Şükrü Beylerle mülkiye müfettişi Şefik, emniyet müşaviri Osman ve C. halk fırkası reisi Akıncıoğlu İbarih Beyler tarafından istikbal edilmişler ve şehir mahallinde de rüesayı memurin belediye reisi mutelif halk ve esnaf teşekkülleri, mektepliler, asker, jandarma ve polis tarafından karşılanmışlardır.

Dahiliye Vekili Bey kendisine şehir namına hoşgeldiniz diyen Belediye Reisi Ekrem Beye ve karşılayıcılara ayrı ayrı teşekkür ettikten sonra otomobillerine binerek doğruca beldiyeye gitmişlerdir. Şehir baştan başa bayraklarla süslenmiştir. Güzergâhı dolduran on binlerce halk Dahiliye Vekilini candan selâmlamışlardır. Ve dakikalarca devam eden yaşasın gazi nidalarile Gazi Hz. ne ve inkılap ülküsüne olan bağlılıklarını bir kere daha izah eylemişlerdir.

Mesele Halledilmiş Ve Gelenler De Yerlerine Dönmiye Başlamışlardır

Son Posta, 8 Temmuz 1934

Şehrimize gelen haberlere göre Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey Trakya Yahudilerinden bir ksımının yerlerini bırakarak şehrimize gelmeleri hâdisesini Trakya kasabalarında tahkik etmiye başlamıştır. Vekil Bey tahkikatını bu hafta içinde bitirecek ve kuvvetle söylendiğine göre, hafta sonunda hâdiseye dair hazırlıyacağı tahkikat raporunu Ankarada Başvekil Paşaya takdim etmiş olacaktır.

Lüzumsuz bir telâştan ileri gelmiş bir hâdise şeklinde telâkki edilen bu meselenin esasen durulduğu bildirlerek buraya gelen Musevî ailelerinin tekrar Trakyadaki yerlerine dönecekleri söylenmektedir.

Hattâ aileleri ve eşyalarile birlikte ilk önce şehrimize gelen Yahudilerden bir kısmı dünkü trenle Edirneye dönmüşlerdir, bir kısmı da bugü hareket edecekler ve sonradan ailelerini de aldıracaklardır. Şehrimize gelen Yahudi ailelerinden fakir olanlar Balattaki Yahudi hastanesine, Yahudi mektebine ve havraya yerleştirilmişlerdir. Eşyalarını ve mallarını vagonlara yükletip getirenler de henüz vaziyetlerini lâyıkile tayin edmedikleri için bunlar şimdiki halde Sirkeci istasyonunda vagonlarda durmaktadır. Dün kendilerile görüştüğümüz bu Musevîler, tekrar yerlerine dönmek arzusunda olduklarını söylediler. Fakat bazıları da buraya gelirken eşyalarını orada sattıkları için, İstanbulda yerleşmek niyetindedirler.

Vekil Bey Kırklarelinde
Kırklareli 7 (a.a.)-Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey umumî müfettiş ve müşaviri beylerle birlikte şimdi Kırklareline geldiler.

Kasaba kenarında piyade ve suvari kıt’aları ile halk ve memurlar tarafından selâmlanan Vekil Bey doğruca vilâyete inmişler ve çalışmıya başlamışlardır.

Meclis Reisimizin Sözleri
Şehrimize gelmiş olan B.M.M. Reisi Kâzım Paşa, Trakya Musevîlerinin yerlerini terketmeleri hâdisesinin çok teessüfe değer olduğunu, bazı memleketlerde Musevîlik aleyhtarlığının ara sıra memleketimize kadar geldiğini, fakat fiilî bir tesir yapamadığını söyledikten sonra demiştir ki:

“-Bütün vatandaşlar, Cümhuriyet kanunlarının himayesi altındadır. Hiçbir ferdin tecavüze uğramasına katiye meydan verilemez. Trakyanın bazı yerlerindeki Musevileri, memleketlerini terketmeye mecbur edenlerin, her kim olursa olsun Cümhuriyet kanunlarının hükümleri dairesinde tecziye edilecekleri tabiidir. Hükûmet bu hususta lâzım gelen tedbirleri süratle almıştır. Dahiliye Vekili Beyefendi bu meseleyi tahkik için mahalline azimet etmiştir. Mütecasirlerin süratle ceza göreceklerine şüphe yoktur.”

Röyter Ne Diyor?
Londra, 7 (A.A.)- Röyter ajansının haber aldığına göre, Türkiyede olduğu gibi Sovyet Rusyada da Yahudi aleyhtarlığını ezmek üzere resmî tedbirler alınacaktır.
Türkiyede yahudileri, Trakyadan kovduklarına kanaat getirilenler şiddetle tecziye edileceklerdir.

Bir Musevî Tüccar Diyor ki:
Dün kendisile görüştüğümüz Musevî tüccarlarından Marsel Franko Bey bu hadise etrafında şunları söyledi:

“-Hâdise tamamen mevziidir. Hükûmet vaziyete derhal müdahele etmiş ve fazla inkişafına meydan vermemiştir. Bu meselenin kestirme olarak halledilmesi şayanı şükrandır. Bu hâl, Türkiyede Yahudi düşmalığı mevcut olmadığını bir kat daha teyit eden bir hâdisedir.

Musevîler Meselesinin Tahkikatı Çok Çabuk Bitirilecek

Şükrü Kaya Ve İbrahim Tali Beyler Dün Akşam Trakyaya Gittiler

Son Posta, 7 Temmuz 1934

Başvekil İsmet Paşa Perşembe günü Millet Meclisinde irat ettikleri büyük nutuklarında, Trakya Musevîleri meselesine de ehemmiyetle temas etmişler ve bilhassa demişlerdir ki:

-Yahudi aleyhtarlığı Türkiye mataı ve zihniyeti değildir. Vakit vakit hariçten bizim memleketimize girer ve derhal önüne geçilir. Böyle cereyanlara katiyen müsaade etmiyeceğiz.

“Hâdiseyi Ankaraya gelir gelmez haber eldım verdiğim kat’i emirler üzerine bu cereyan tamamile durdurulmuştur. İstanbula gelen vatandaşlar yerlerine dönmekte serbesttirler. Mes’uller mahkemeye teslim edilmiştir. Ve edilecektir. Bugün de Dahiliye Vekilini oralara gönderiyorum. Mütecasirler siddetle tecziye edilecektir.”

Filhakika Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey evvelki akşam Ankaradan hareket etmiş ve dün sabah tren Pendiği geldiği zaman Vekil Bey inerek bir motörle doğruca Yalovaya gitmiştir. Şükrü Kaya Bey Yalovaya Gazi Hz.ne tazimlerini arzettikten sonra Trakya umumi müfettişi İbrahim Tali Beyle birlikte şehrimize gelmiş ve akşam 9,25 trenile Edirneye hareket etmişlerdir. Vekil Bey bir kısım Trakya Musevîlerinin yerlerini bırakıp buraya gelmelerinin sebeplerini mahallinde bizzat tahkik edecek, bu harekette mes’ul ve suçlu vaziyette bulunanlar varsa bunlar tespit edilecek ve haklarında kanuni takibat yapılacaktır. Bizim öğrendiğimize göre daha şimdiden bazı kimseler, bu meselede suçlu olarak mahkemeye verilmişlerdir.

Vekil Beye mülkiye müfettişlerinden bazıları da refakat etmektedir. Tahkikat çok kısa bir müddette bitirilecektir.

Diğer taraftan kanunsuz şekilde rahatsız edildikleri iddiasında bulunan Musevî vatandaşlar da alâkadar mahkemelere müracaat derek şahsî dava açmak kararını vermişlerdir.

Kaç Aile Geldi
Trakyadan buraya gelen Musevîler bazı kimseler tarafından ciddî şekilde rahatsız edildiklerini söylemektedirler. Anlaşıldığına göre, Trakya Yahudileri hiçbir teşekküle tabi olmıyan bazı kimselerin propogandaları neticesinde mübalâgalı bir telaş göstermişlerdir.
Esasen bu yer terketme hâdisesi umumî bir manzara göstermemektedir. Çünkü aşağı yukarı tespit edildiğine göre, Lüleburgazda mevcut 50 Musvî ailesinden dokuzu, Edirnede 1000 aileden 200 ü, Uzunköprüden 95, Kırklarelinden 100 aile şehrimize gelmiştir. Trakyadan dün de on beş aile gelmiştir. Bunlar bazı kimseler tarafından tecavüze uğrar vaziyetde kaldıklarını söylemektedirler.

Halbuki bulundukları yerlerden ayrılmıyanlar buraya gelenlere telgraf çekerek, hükûmetin derhal aldığı tedbirler neticesi ortada hiçbir mesele kalmadığını, tekrar yerlerine dönmelerini bildirmişlerdir.

Dahiliye Vekili Mühim Beyanatta Bulundu
Dün akşam Trakyaya hareket eden Şükrü Kaya Bey şu beyanatta bulunmuştur:

“-Başvekil paşa hazretlerinin emirlerile Büyük Millet Meclisindeki son nutuklarında bahsettikleri, Yahudilerin Trakyadan istanbula grupça gelmeleri esbabını yerinde tetkik etmek üzere Trakyaya gidiyorum. Bizim bildiğimize göre, hâdise, bazı propogandalar yüzünden Yahudilerin İstanbula gelmeye başlamalıdır.

Hâdisenin hakikî mahiyeti yerinde daha iyi görüleceği gibi herhalde işin icap ettirdiği tedbirleri alacağım, hükûmetime arzedeceğim.

Türkiyede yerli ve yabancı her kes Cümhuriyet kanunlarının himayesi altındadır. Türk kanunları bu memlekette her vatandaşın hakkını ve hürriyetini hiçbir fark gözetmeden korur. Kemalist Türkiyenin en büyük vazifesi bu kanunları tatbik etmektir.
Yabancı yerlerde görülen antisemitistlik cerayanlar bazen bizde de makes buluyor. Bir defa daha İstanbulda Türk efkârıumumiyesine arzettiğim gibi biz memleketimizi, vatandaşlarımızı başka memleketlerde cereyan eden böyle fikirlerden ve aksülamellerden daima masun bulundurmak isteriz. Hiç bir memleketin dahilî münakaşaları bizim memleketimizin iç işlerine tesir edemez ve etmemelidir. Bizim iç siyasetimizin esası kendi şartlarımıza ve kendi kanunlarımıza göre cereyan eder. Yahudiler aleyhinde bu yolda neşriyatta ve telkinatta bulunanları yola getirmek, Türk kanunlarını tatbikle mükellef olan hükûmetimize ve mahkemelere aittir.

Benim her zaman ve herkes için şeflerimden aldığım emir ve direktif budur. Ufak tefek hâdiseleri bilinmez maksatlarına lehte ve aleyhte alet etmek isteyenlere vatandaş ise memleketlerine iyilik etmiyeceklerini, yabancı iseler bu millete dostluk etmiyeceklerini bir kere daha hatırlatmayı bir vatanî borç bilirim.”

Dahiliye Vekili Tahkikat Yapacak

Son posta, 6 Temmuz 1934

Dünkü “Son Posta”da Trakya Musevîlerinden bazılarının bulundukları şehir ve kasabalarda tazyik gördükleri hakkında Başvekâlete şikâyette bulunduklarını, Başvekil Pş.nın bir tebliğini meşretmek suretile bildirmiştik. Ankardan gelen son haberlere göre, Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Bey Trakyaya geçerek bu meseleyi mahallinde tetkik ve tahkik edecektir.

Ankara, 5-Dahiliye Vekili Şükrü Kaya B. ve Trakya umumî müfettişi İbrahim Tali B. İstanbula hareket ettiler.

Şükrü Kaya Bey doğruca Trakyaya geçerek, yerlerini terke mecbur olduklarını iddia eden Yahudiler meselesini mahallinde tahkik edecektir.

Başvekil Paşa Yeni İzahat Verdi
Diğer taraftan Trakya Musevîleri meselesi hakkında Başvekil Paşa dün Millet Meclisinde şu izahatı vermiştir:

“-Arkadaşlar, size bugünün fena bir hâdisesini arzetmek mecburiyetindeyim.  Trakyada bazı Yahudi vatandaşların kendi şikâyetlerine göre mahallî tertipler yüzünden hicrete mecbur olduklarını ve bazılarının da istanbula hicret ettiklerini haber almıştım. Türkiyede her fert Cümhuriyet kanunlarının emniyet ve muhafazası altındadır. Antisemitizm Türkiye metaı ve zihniyeti değildir.

Vakit vakit hariçten bizim memleketimize girer ve derhal önüne geçilir. Bu feveranın da böyle bir salgın olması muhtemeldir.

Böyle cereyanlara kat’iyyen müsaade etmiyeceğiz. (Alkışlar). Hadiseyi Ankaraya gelir gelmez haber aldım. Verdiğim kat’i emirler üzerine bu cereyan tamamile durdurulmuştur. İstanbula gelen vatandaşlar yerlerine dönmekte serbesttirler. Mesuller mahkemeye teslim edilmiştir ve edilecektir.

Bugün de Dahiliye Vekilini oralara gönderiyorum. Mütecasirler şiddetle tecziye edicektir.”

Mesele Yok
Kendi nezdine Trakyadan bir kaç Musevî gelen şehrimiz Musevî tacirlerinden Nesim Taranto Efendi de şunları söylemiştir:

“-Ortada hiçbir mesele yoktur. Bazı arkadaşlarımızın Trakya mıntıkasından ayrılmaları evvelâ bizi de endişeye ve hayrete düşürmüştü. Fakat, katiyetle tahmin ediyorduk ki, hâdisede bir yanlışlık mevcuttur. Ve bu vaziyet Başvekil İsmet Pş. Hz. nin de beyanatları ile de teeyyüt etmiştir.”

Ankaradan gelen diğer bir haber de Trakya Musevîlerini rahatsız eden bazı kimselerin mahkemeye verildikleri bildirilmektedir.