Hariçte sulhü kuvvetlendirmek, içerde memleketin imarı için çalışmakla bu seneyi geçirdik 1935 yılı hariçte sulh ve müsalemetin muhafaza ve tahkimi için sarfedilen beynelmilel gayretlere bütün kuvvetimizle yardım etmek, dahilde de memleketin imarını tamamlamak için cumhuriyetin
ilanından beri tatbikine başlanan geniş programa devam etmekle geçmiştir.
Türkiyenin dünya sulh ve müsalemetine olan bu derin alakası, bütün dünyaca takdir edilmiş ve Habeş-İtalyan ihtilafına muslihane bir tesviye çaresi aramak için teşkil edilen beşler komitesine Milletler Cemiyeti Türkiye delegeleri aza seçilmişlerdir. Sovyet Rusya ile misakımız, bu yıl içinde on yıl daha temdid edilmiştir.
Bakır yolu açıldı
Geçen yıl içinde, memleketin imarına ve demir ağ şebekesinin sıklaştırılmasına daha büyük bir gayretle devam edilmiştir.
1935 yılında bakır yolu unvanını verdiğimiz Fevzipaşa-Diyarıbekir hattının açılma töreni yapılmış ve rayların Diyarıbekire varmasile 505 kilometrelik bu anahat ilk hedefine ulaşmıştır. Diyarıbekir bundan sonra daha ileride ve memleket şehirlerine kadar uzanacak olan yeni hatlarımızın başlangıç yeri olacaktır.
Bu hattın 160 kilometrelik kısmı üzerinde 7761 metre uzunluğunda 33 tünel açılmış, Dicle üzerinde mühim kargir köprü ve viyadükler inşa edilmiştir.
160 kilometrelik kısmın idare masrafı hariç olarak yalnız inşaat masrafı 12,766,800 liraya varmış olmasına göre bu kısmın her kilometresi vasati olarak seksen bin liraya mal olmuştur.
Kömür yolu
Kömür yolu dediğimiz Irmak Çankırı ile Filyos-Eskipazar hatları arasında inşa edilmekte olan Çankırı-Eskipazar kısmı da tamamlanarak iletmeye açılmış bu sayede Cumhuriyetin 12inci yıl dönümünde Akdeniz ile Karadeniz bir defa daha bu istikamette bağlanmıştır.
151 kilometre uzunluğunda olan Çankırı-Eskipazar kısmı inşaatı 11,490,000 liraya mal olmuştur. Burada da çok sarp ve inşaat bakımından çok masraflı mıntıklar vardır. Yeni demiryollarımız üzerinde yapılan tünel en uzunu olan 3440 metrelik Batıyeli tüneli bu mıntıkadadır. Mevcud tünellerin adedi 6 ve uzunlukları yekunu da 4062 metredir.
Filyos hattının Zonguldağa kadar uzatılmasına ve Filyos ile Zonguldak arasındaki 25 kilometrelik kısmın inşaatına başlanmıştır.
İnşaatı devam etmekte olan Filyos-Zonguldak kısmı Zonguldakta kalmıyacak, Zonguldakla Ereğli arasında da devam etmekte olan kömür mıntıkasından geçerek kömür limanı olarak inşası mukarrer olan Ereğliye kadar uzatılacaktır.
Afyon-Karakuyu hattı
Afyon Antalya hattının başlangıcını teşkil eden 113 kilometre uzunluğundaki bu hat, Anadolu ve Aydın hatları arasında kısa bir irtibat tamin edecek ve Antalya limanı vasıtasile de Akdenize yeni bir kapı açılacaktır. Masrafı 3,5 milyona varan bu hat inşaatının Cumhuriyet bayramına kadar tamamlanmış olması, 935 senedindeki demiryol inşaatı faaliyetinin en muvaffakiyetli bir safhasını gösteriyor.
Afyon-Karakuyu hattı inşaatı geçen onbir senelik faaliyet arasında hakiki bir hız rekoru teşkil etmiş oluyor. Bu hattın Antalyaya doğru temdidini teşkil eden Baladiz-Burdur kısmı ile Bozanönü-Isparta şubeleri inşaatı da bugün çok gayret ve faaliyetle ilerlemektedir.
Sıvas-Erzurum hattı
Memleketin bu ana hattı inşaatı, hümmalı bir gayretle ilerliyor. Sivastan itibaren 43üncü kilometredeki Tecer istasyonuna kadar ray ferşiyatı tamamlanmıştır.
113üncü kilometreye raslıyan ve Maltay hattı ile birleşme noktasını teşkil eden Çetinkaya istasyonuna kadarinşaat tamamlanmış ve bu kısım ray döşenmesine hazır bir hale getirilmiştir.
Çetinkayadan ileride inşaat süratle ilerliyor. Bugün demiryol inşaat işçileri 177inci kilometreye kadar yayılmışlardır. Divrik istasyonunda çalışılmaktadır.
Malatya-Çetinkaya iltisak hattı
Bu hat üzerinde mühim inşaat ve faaliye vardır. Malatyadan ileriye doğru ray döşemesi 45inci kilometreye kadar ilerilemiş ve orada yapılacak birkaç büyük köprünün kurulması için ferşiyat durmuştur.
Ormanlığı 140 kilometre olan bu hat üzerinde 91inci kilometreye kadar amele ve işçiler çalışıyorlar.
935 yılı içinde şimendifer inşaat faaliytini aşağıda yazılı rakkamlarla hülasa edebiliriz:
İnşasına devam edilen ve 754 kilometrelik şimendiferden bu yıl 615 kilometresi tamamlanmış oluyor.
Geçen 11 sene içinde tamamlanmış ve işletmeye açılmış hatlarının her yıla raslayan vasatisi aşağı yukarı 200 kilometre idi. Bu seneki mikdar 615 kilometredir ki, geçen sene senelerin vasatisine nisbetle büyük ve yeni bir rekor teşkil ediyor.
Endüstri programımız
1935 yılı içinde 5 senelik endüstri planımızın tatbikine hiç durmadan devam edilmiştir. Bu programa dahil fabrikalardan Paşabahçe cam, Zonguldak Sümerkok, Kayseri bezi kükürt sünger fabrikaları işlemeğe başlamışladır. İzmit kağıd fabrikası işe başlamak üzeredir. Ereğli, Nazilli dokuma, Bursa Merinos, Gemlik suni ipek fabrikalarının inşasına başlanmıştır. İşliyen fabrikalara 9,5 milyon lira sermaye konulmuştur. Teessüs halinde bulunan fabrikaların sabit sermayesi 15,5 milyon liradır.
Maden araştırmaları
935 yılı içinde memleketin muhtelif yerlerinde maden ve Mardin taraflarında petrol araştırmalarına devam edilmiş yapılan sondajlar, 960 metreye varmıştır.
Sondajda 1100-1200 metreye kadar petrol tabakasına varılacağı ümid edilmektedir. Müreftede yapılan üç sondajda bazı petrol sızıntılarına raslanmıştır.
Erganiye 20 kilometre uzakta bulunan gayet zengin krom madeninin tetkiklerine başlanmıştır. Gümüş ve altın muhteviyatı çok olan Kebanda başlanan araştırmalara maden cevherlerinin ana yatağı bulununcıya kadar devam edilecektir. Geçen yıl içinde Gümüşhane tarafında yapılan araştırmalarda bir çok maden damarlarına raslanmıştır.
Bankalardaki mevduat
Geçen yıl içinde bankalarda para biriktirme işi azami hızını bulmuştur. 30 Haziran 1935′te bankalardaki umumi mevduat 193 milyon 500,000 Türk lirasını bulmuştur.
1924 yılında Emniyet sandığı da dahil olduğu halde Milli bankalardaki mevduat 19,217,484 liradan ibaret iken 30 haziran 1935 de bu mevduat mikdarı 146,900,000 Türk lirasına erişmiştir.
Halkımız senelerden beri Türk parasının sarsılmaz sağlamlığını, dahilde ve hariçte kıymetini muhafaza ettiğini görmüş, eline biriktirdiği paraları, Milli bankalara yatırmakta bulunmuştur.
1 kanunusani 1936, Akşam
