Cumhuriyet Dönemi Türkçe Haber Arşivi

Türkiyenin istikbali çok parlaktır

Türkiye 30-40 sene sonra her hangi büyük bir Avrupa devleti seviyesinde olacaktır

Haber Akşam Postası, 2 Eylül 1937

Adana 1 (A.A.) Müteaddit İskandinav gazetesinin muhabiri ve son zamanda Başvekilimiz İnönü ile mülakat yapmış olan isveçli muharrir A. Fischer şehrimize gelmiş ve üç gün kalarak sanayi ve kültür müesseselerimizi tetkik etmiştir.
Büyük bir Türk dostu olan M. Fischer Adanadan ayrılmazdan evvel “Türk Sözü” gazetesine büyüklerimiz hakkında ve Türkiyede devam eden 8 aylık görüş ve etüdleri neticesinde edindiği intibaları anlatan malûmat vermiştir. Fischer istikbalimizden bahsederken Türkiyede gördüğü ileri hareketi daha evvelce ziyaret ettiği Balkan memleketlerile mukayese ederek demektedir ki:

“Bu milletlerle Türkiyenin en büyük farkı onlarda inkişaf hareketinin yavaş bir seyir takip etmesine mukabil Türkiyede reformların baş döndürücü bir sürat almış olmasıdır. İnsana en çok şaşkınlık ve hayranlık veren şey Türkiye gibi çok sıcak bir iklimde parasızlık içinde insanların tekâmüle karşı gösterdiği bu derin sevgi ve inkişaf arzusunun ortaya koymuş olduğu muazzam eserlerdir.

Bu kanaatimi tamamile ifade edebilmek için bir Türk dostu olan İsveç sefirinin şu sözlerini tekrarlayacağım:

“Bir stepten ibaret olan eski Ankaranın yerinde bugünkü modern Ankarayı gördükten sonra burada sekizinci acaibi sebanın meydana gelmiş ve Türkiyede büyük bir mucizenin vuku bulmuş olduğuna inanmanın imkânı yoktur.” Benim kanaatime göre Atatürk tarihteki büyük adamlar arasında olduğu gibi bugünkü büyük devlet adamları arasında da en büyüğüdür. Filhakia bugün bir çok memleketlerde de inkılâp yapmış büyük insanlar vardır. Fakat, hiçbirisi Atatürkün yaptığını yapamamıştır. Hiçbir milletin büyüğü Atatürkün işe başladığı zaman içinde bulunduğu şartlar altında elden çıkmış bir vatanı kurtarmamış ve kurtulmuş harabeyi kısa bir zaman içinde bir mamure denebilecek hale getirmemiştir. Atatürk Türkiyeyi kısa bir zamanda Avrupalılaştırmaya ve kuvvetli bir devlet yapmaya muvaffak olmuştur.

“Türk inkılâbının bugünkü seyrine ve sağlam adımlarına göre Türkiyenin ne kadar bir zaman içinde Avrupanın herhangi büyük bir milleti seviyesine çıkabileceğini zannediyorsunuz?” sualine de M. Fischer şöyle cevab vermiştir:

“-Türk inkılâbı bu ahenkle, bu arzu ile ve bugünkü gibi bilerek Atatürk ve arkadaşlarının idaresi altında seyrine devam edecek ve harp gibi manialarla karşılaşmayacak olursa 30, 40 sene sonra Türkiyenin herhangi büyük bir Avrupa milleti seviyesine yükseleceğine şüphe yoktur.

Orta Avrupa Yine Karanlıkta
M. Hitlerin Sinirleri Bozulmuş

Raytştag Meclisinin Toplantısında Bile Nutuk Söyliyemiyecekmiş.

Bir Kısım Avrupa Gazetelerine Gün Doğdu:
Almanya Hakkında Veriştirip Duruyorlar

Son Posta, 13 Temmuz 1934

Londra 13 (Hususi)-İngiliz gazeteleri ve bilhassa İngiltere efkârıumumiyesi Almanyadaki hâdiseleri takip hususunda büyük bir dikkat gösteriyor. Amele fırkasının fikirlerini neşreden Deyli Herald gazetesi Alman Başvekili M. Hitler hakkında, yepyeni bir haber veriyor ki efkârı umumiye bu haberi geniş bir heyecan ile karşılamıştır. Deyli Herald’ın neşrettiği bir telgrafa göre, M. Hitler vahim derecede bir sinir buhranından fena halde ıstırap içindedir. M. Hitler bu sebeple uzun müddet istirahate muhtaç bulunmaktadır. Ve bu istirahat esnasında resmî vazifesile uğraşamıyacak, kendisine başmuavini M. Rudolf Hes vekâlet edecektir. M. Fon Papen elyevm Başvekil muavini olduğu halde Başvekillik vekâletinin kendisine verilmemesi siyasi dedikodulara sebep olmuştur. Diğer taraftan M. Hitlerin yakında toplanacak olan Rayştag meclisinde de rahatsızlığı yüzünden nutuk söyliyemeceği haber veriliyor.

Bundan başka beynelmilel siyasi meseleleri hal çareleri hususunda Fransa ile İngiltere arasında bir anlaşma vücut bulması Almanya siyasilerini çok fazla meşgul etmektedir.
İngiliz gazetelerinden bazıları bu vaziyet karşısında bugünkü Alman liderlerinin huhuk müsavatı Versay muahedesinin esaslı şekilde değiştirilmesi hususundaki kararlarını muhafaza edip etmiyeceklerini de sormaktadır.

İktisat Nazırı Azledildi
Berlin , 12 (A.A.)-Birkaç ay evvel Almanyanın iktisai işlerini idareye memur edilmiş olan M. Filip Kesler azledilmiştir.

(8. sayfadan devamla)

Berlin, 12 (A.A.)-Birkaç aydanberi Alman iktisadiyatını idare etmekte olan M. Filip Keslerin azli, oldukça ehemmiyetli addedilmektedir.

Resmi tebliğler, Alman iktisadiyatı meselerinin pek yakında kat’i surette halledileceğini ve şimdiki halde Kont Fon Dergolçun muvakkatan ıktisadi işler müdürlüğüne tayin edilmiş olduğunu yazmaktadır.

Şunu da ilâve etmek icap eder ki bu makamın vazife selâhiyetleri hiçbir zaman sarih bir surette tayin edilmiş değildir.

Fon Papen’in Vaziyeti
Berlin, 12 (A.A.)- Havas ajansından: Başvekil muavini M. Fon Papenin vaziyeti hâlâ tenevvür etmemiştir. Söylendiğine göre, son hâdiselerden pek ziyade müteessir bulunmakta ve samimi ahbaplarile olan görüşmelerinde, daima iş arkadaşı Fon Bosenin idamından ve dostu Edgard Yungun ölümünden bahsetmektedir. Artık nezaret altında bulunmasına ve bütün iş arkadaşlarının serbest bırakılmış olmasına rağmen M. Fon Papen hükümetteki mühim rolüne tekrar başlamak için lazım olan taminatı bulamamaktadır.

Rayştağın Toplanması Meselesi
Nevyork, 12 (A.A.)- Alman Rayştag meclisinin ansızın gelecek cuma günü için içtimaa davet ekilmesi hakkında Nevyork Taymis gazetesi diyor ki:

“Anlaşına Başvekil M. Hitler bir defa daha müttehit Almanyanın itiraz götürmez lideri olduğunu isbat etmek istiyor.

“Fakat şimdi vatandaşlarını ve dünyayı ikna edebilecek bir sahne göstermesi, kendisi için imkânsızdır. Almanyanın dahili ve harici siyaseti bütün Almanların nazarında birçok muvaffakiyetsizliklere maruz kaldığı için Almanyanın yepyeni bir tecrübeye girişmesi gayri kabili içtinap olacağı anlaşılmaktadır.

Almanyaya yeni kredi mi?
Berlin, 12 (A.A.)- Amerika bankası müdürünün Avrupa seyahati münasebetile Almanyanın yeni krediler temin edeceğine dair şayialar çıkmıştır. Fakat bir gazete, bu şayiaların asılsızlığını yazıyor.

Memel de karışıyor
Berlin, 12 (A.A.)- Döyçe Algemanye Çaytung gazetesi, Memel arazisine ait teşkilâtı esasiyenin tatbikini tekellüf etmiş olan İngiltere, Fransa, İtalya ve Japonyanın bu teşkilâtı esasiyenin Litvanya hükûmeti tarafından ihlâli karşısında vazifelerini yapmadıklarını yazıyor ve diyor ki:

“Milletler cemiyeti de bir şey yapmamıştır. Bu hal mazkûr cemiyetin iktidarsızlığını bir kere daha isbat etmektedir. Bu şerait altında Alman hükûmetine Memelde idareyi ele almak için selâhiyet verilmesi, Alman ahalisinin menfaati namına pek tabiî bir şey olur.

Ulus, 19 Ağustos 1939

Londra, 18 a.a.- Milletler Cemiyeti daimî mandalar komisyonunun Londra ve Cenevrede aynı zamanda neşredilen raporu, mezkûr komisyonu teşkil eden muhtelif âza arasında Filistin hakkındaki ingiliz plânı hususunda kati bir görüş anlaşmazlığı olduğunu göstermektedir.

Komisyonu teşkil eden 11 âzadan:

Dördü: Belçika, İsviçre, Norveç ve Hollanda aleyhte. Üçü Portekiz, İngiltere, Fransa lehte rey vermişlerdir. Diğer dört âzadan biri, İspanya mevcut değildi ve alman, italyan ve Japonya istifa etmiş bulunuyorlardı.

Bu görüş anlaşmazlığına rağmen, komisyon âzası Filistin’e İngiltere tarafından tahkik komisyonları gönderilmesi neticesinde hazırlanan muhtelif tesviye suretlerinin zamanı geldiği vakit nazarı itibara alınması hususunda ittifak göstermiştir.

En salâhiyetli ingiliz mahfillerinde kaydolunuyor ki, mandalar komisyonu, bir istişare heyetinden ibarettir ve asıl kararı Milletler Cemiyeti konseyi eylül toplantısında verecektir.

İngiliz hükümeti tarafından ileri sürülen muhtelif tesviye suretlerinin kıymetini komisyonun müttefikan teslime ylemesi Filistinde federal bir idare tesisine imkân verecektir. Bunun ingiliz hükümetince faaliyetle tetkik edilmekte olduğu zannediliyor.

Son Posta, 11 Temmuz 1934

Ankara, 11 (Hususi)- Vekiller Heyeti dün saat 19 da Gazi Hz. nin reislikleri altında toplanmıştır. İçtimada Büyük Erkânı harbiye Reisi Müşir Fevzi Paşa Hz. de hazır bulunmuştur.

İki saat devam eden bu içtimada Dahiliye Vekili Şükrü Kaya Beyin Trakyada yaptığı tetkikat hakkında gönderdiği raporun gözden geçirildiği tahmin edilmekte ce içtimaa hususi bir ehemmiyet atfolunmaktadır.

Alman devlet adamları vaziyeti endişe ile takip ediyorlar

Ulus, 30 Temmuz 1939

Berlin, 29 a.a.-Havas ajansından

B. Hitler’in beklenilmiyen bir anda Berlin’e avdet etmesi bir takım tefsirlere yol açmaktadır. Führer, Bayreuth’de bulunuyor ve Vagner festivaline iştirak ediyordu. B. von Ribbentrop’da Salzburg’dan Berlin’e gelmiştir.

Resmî mahafil, B. Hitler’in Berline B. Ribbentrop ile gündelik işler hakkında görüşmek üzere gelmiş olduğunu beyan etmektedirler. Maamafih Hitler’in Berlin’e avdetinin burada derin bir tesir icra etmiş olan beynelmilel vaziyetteki inkişaflardan ve bilhassa japon-amerikan ticaret muahedenamesinin feshinden ve ingiliz-fransız-sovyet müzakerelerinde meşhut olan terakkilerden ileri gelmiş olduğu istihbar edilmiştir.

Kendisinin birdenbire Berlin’e gelmesi siyasî faaliyetin artmış olduğuna delil addedilmektedir.

Daha şimdiden Berlin, Tokyo ile bir ticaret muahedesi imzalamak suretiyle japon amerikan muahedenamesinin feshine mukabelede bulunmaktadır. Alman zimamdarları, komintern aleyhtarı milletlerin bir hezimete uğramış oldukları intibaına mahal vermemek istemektedirler.

Alman-japon itilâfı, birkaçdanberi hazırlanmaktadır. Öğrenildiğine göre ingiliz-fransız-sovyet erkânı harbiyeleri arasında görüşmeler yapılacağına dair olan haber, alman zimamdarlarının Berline avdetleri hususunda mühim bir âmil olmuştur.
Almanya ile Sovyetler arasında yapılmakta olan ticarî ve malî müzakereler, büyük müşkilâta maruz kalmaktadır. Buna mukabil, alman makamatı sovyet-ingiliz-fransız müzakerelerinin müşkilâta müsadif olacağına ait olan tahminlerinde hayal inkisarına uğramışlardır.

Son günlerde gazeteler, ingilizlerle fransızların Moskova’da sarfetmekte oldukları gayretleri vâhi addederek hayli alay etmişlerdir. Bugün ise sükûtu muhafaza etmekte ve müzakerelerin devamını bildiren Moskova tebliğini neşretmektedirler.

Ulus, 26 Temmuz 1939

Ankara, 25 a.a.-Genel Kurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak bugün şehrimizde bulunmakta olan orgenaral Huntziger ve maiyeti şerefine Şehir lokantasında 52 kişilik bir öğle yemeği vermiş ve bu ziyafette Genel Kurmay ve Millî Müdafaa ve Hariciye Vekâleti erkânı ile fransız büyük elçiliği ileri gelenleri hazır bulunmuşlardır.

Suikasd tertip edenlerin muhakemelerine başlanıyor

İlk tahkikat bitti, sekiz kişi hakkında tahliye kararı verildi. Muhakeme edilecekler 8 kişidir. İçlerinde Urfa saylavı Ali Saip te vardır.

Ankara 3 (Telefonla) - Atatürkün aziz şahsına yapılmak istenilen suikast tertibinin ortaya çıkması üzerine Ankara müddeiumumiliği tarafından, içinde Urfa saylavı Ali Saip te olduğu halde 16 ….. hakkında ilk tahkikata girişilmişti. Hadisenin ilk tahkikat safhası bugün bitmiş, ve maznunlardan sekizinin meni muhakemesine ve diğer sekizi hakkında son tahkikatın açılmasına karar verilmiştir. Haklarında tahkikata başlanacaklar arasında Ali Saip te vardır.

Hadisenin son safhası hakkında Ankara müddeiumumisi Baha Arıkan şu beyanatta bulunmuştur:

-Atatürke yapılmak istenilen suikast faillerinin ne suretle yakalandıkları ve ne suretle haklarında dava açıldığını 19 teşrinievel 935 tarihli beyanatımda bildirmiştim. O tarihten bu tarihe kadar ilk tahkikat devam etti. Neticede karar hakimi maznunlardan sekizi hakkında meni muhakeme ve diğer sekizi hakkında da son tahkikatın açılması hakkında karar verdi. Meni muhakemelerine karar verilenler: Ahmet oğlu Ömer, Zerkuş oğlu Talip, Mirzaoğlu İsmail, İdris oğlu İsa ile maznunlardan Azizin kardeşleri olan Salih, Alim, Caferden ibarettir. Yahya, Arif, Aziz, Ali Saip, Şemsettin İdris, Şaban, İsmail namlarında 8 maznun hakkında son tahkikatın açılmasına karar verilerek ceza kanununun 168 inci maddesine mümas görülen fiillerden dolayı muhakemelerinin icrası için ağır ceza mahkemesine tevdi edilmişlerdir. Meni muhakemelerine karar verilenler bugün tahliye edileceklerdir.

Dosyalar ağır ceza mahkemesine tevdi edilmiştir. Muhakeme gününü mahkeme reisi tayin edecektir.

Matbuat kanununun 35 inci maddesi mucibince bu tahikata ait havadis neşri menedilmişti. Bu memnuiyet ilk tahkikat zamanına münhasırdı. İlk tahkikatı bugün bitmesine nazaran bu memnuiyet te artık mevzuu bahs değildir.

Ancak efkârı âmmeyi tahdiş edecek her hangi bir havadis neşri ceza kanununun memnu bir fiilidir. Esasen gazetecilerimizden böyle uygunsuz havadislerin neşredilmesi beklenemez. Bununla beraber bu işe ait havadisler neşredilirken memuriyetimize müracaat edilerek tevsiki cihetine gidilmesini de matbuatın kendi menfaati iktizasından gördüğümü ayrıca ilave ederim.

(168 inci madde şudur: “Her kim 125, 128, 146, 147 ve 156 ıncı maddelerde yazılı cürümleri işlemek için silahlı cemiyet ve çete teşkil eder, yahut öyle bir cemiyet ve çetede amirliği ve kumandayı veya hususî bir vazifeyi haiz olursa on seneden aşağı olmamak üzere ağır hapis cezasına mahkûm olur.

Cemiyet ve çetenin sair efradı beş seneden on seneye kadar ağır hapis ile cezalandırılır)

Cermen Diyarı Hâlâ Kaynaşıyor

Almanya Henüz Durulmadı

Bazı Kimseler Daha Kurşuna Diziliyor

Bütün Dünya Geçen Kanlı Hâdiseleri Hayret, Dehşet Ve Biraz Da İbretle Müşahede Ediyor

Almanya Hitler ve rejimine karşı yapılam istenen suikast etrafındaki icraata ait malumatın gelmesi devam ediyor. Bugün de bu vukuat hakkında bir hayli dikkate değer tafsilat gelmiştir. Bunları aşağıda sıralıyoruz:

Fon Papen serbest

Londra, 3 (A.A.)- Berlinden bildirildiğine göre, dün akşam M. Görüng kendi evinin önünde Fon Papen ile görüşmüş, müteakiben Fon Papen M. Göringi kırk beş dakika müddetle ziyaret etmiştir.

Berlin, 3 (A.A.) - Berlin Brandburh hücum orduları matbuat bürosu ilga edilmiş, şefi de kurşuna dizilmiştir.

Berlin 3 (A.A.) - Katolik birliği reisi M. Erih Klavzenerin ölümü haber veriliyor.

Strasser de Öldü

Londra, 3 (A.A.) - Berlinden bildirildiğine göre, vaktile Hitler ile fikir ayrılığından dolayı milli sostalist fırkası umumi kâtipliğinden çekilen M. Strasser de kurşuna dizilmiştir. Bu hafta içinde bazı kimselerin daha kurşuna dizilecekleri söyleniyor.

Tevkif edilmiş olan (200) kurşuni gömlekli hususi mahkemeye verileceklerdir.

Vaziyet Ne Merkezde?

Paris, 3 (Havas) - Almanya’da sükunet teessüs etmiş gibidir. Fakat heyecan zail olmaktan çok uzaktır.

Pazar günü öğleden sonraki zamanın idam hükümlerinin infazına tahsis edildiği temin ediliyor. Karl Ernst’in emri altında bulunan ve “sukast”ta methaldar olan bazı hücum kıtaları kumandanları kurşuna dizilmiştir.

Dün kurşuna dizilenlerin resmi listesinin neşredileceği haber verilmişti. Akşam üzeri listenin neşrinin tehir edildiği bildirilmiştir…

Ankara 28 (A.A.) – Reisicumhur Atatürk bugün saat 17 de Romanya başvekili Tatareskuyu kabul buyurmuşlardır. Uzun müddet süren bu mülakat esnasında hariciye vekili Tevfik Rüştü Aras, Romanyanın Ankara orta elçisi Telemak, Türkiyenin Bükreş elçisi Tanrıöver de hazır bulunmuşlardır.

Başvekilin ziyafeti

Ankara 28 (A.A.)- Başvekil Celal Bayarın bu akşam Romanya başvekili Ekselans Tataresku şerefine verdiği ziyafette muhterem misafir ve maiyetinden başka İran hariciye nazırı, İran büyükelçisi ve bayanı, bütün vekiller, Balkan antantı devletleri elçileri, Romanya erkanıharbiye reisi, bütün siyasi müsteşarlar, hariciye ve matbuat erkanı hazır bulunmuşlardır.

Celal Bayarın nutkundan sonra Romanya marşı, Ekselans Tatareskunun nutkundan sonra Türk marşı çalınmıştır. Ziyafeti takip eden suvare bilhassa parlak olmuş ve bu süvarede ziyafette bulunanlardan başka elçiler heyeti, Balkan devletlerinin bütün erkanıharbiye reisleri ve maiyetleri de büyük üniformalarile ve nişanlarını hamil olarak iştirak etmişlerdir. Suvare sabaha kadar çok samimi bir hava içinde devam etmiştir.

İsmet İnönünün ziyaret

Ankara 28 (A.A.)- Romanya başvekili ekselans Tataresku, bugün akşamüzeri eski başvekil İsmet İnönünü sureti hususiyede ziyaret etmiştir.

Haber Akşam Postası, 29 İlkteşrin 1937