Cumhuriyet Dönemi Gazete Haberleri
İnternet Arşivi Projesi
Son Posta adıyla Kasım 2007′de yayınlanmaya başlayan bu sitenin çalışmalarına Kasım 2006′da başladık. Amacımız Cumhuriyet Dönemi Türkçe harfli gazete haberlerini internet ortamına taşımaktı. Böylece çeşitli sebeplerle bu haberlere ulaşamayan ancak meraklı okuyuculara bilgi temin etmiş olacaktık. Projeye başlarken bazı gazeteleri okuyuculara tam sayfa olarak aktarmayı hedefledik; ancak gazetelere ulaşmada yaşadığımız sıkıntılar ve mali güçlükler yüzünden ekip olarak bir seçme yapmak yolunu tercih ettik. Bu seçmede Türkiye ve dünyada yaşanmış önemli siyasi, sosyal olaylarla ilgili çeşitli gazetelerde çıkmış haberleri toplamaya öncelikle önem verdik. Örneğin, Türkiye için Harf Devrimi, dünya için II. Dünya Savaşı haberleri, bu konular üzerinde araştırma yapanlar ve konuya merak duyanlar için ayrı bir kategoride toplandı.
Bu tematik derlemelerin yanında, özellikle (şimdilik) 1930′ların Türkiye’sinde yaşanmış ve gazetelere konu olmuş bir dizi haberi çeşitli kategoriler altında topladık: Şehir haberleri, azınlıklar, vukuat, spor, matbuat ve ölüm haberleri gibi. Bu kategorilerin tam listesi bu sayfanın solunda yer almaktadır.
Bu sınıflandırmaların dışında, ekip olarak Son Posta‘nın başlı başına bir haber veritabanı olarak hazırlanması gerektiğine karar verdik. Tüm araştırmacılar ve meraklıların aradıkları kelimeyi ya da kelimeleri içeren haberlere hızla ulaşabilmeleri için, hazırlanmış bir altyapıdan yararlandık . Örneğin, anasayfanın sağ üst köşesinde yer alan “arama” kutusuna “İstanbul” yazıldığında, Son Posta’da yer alan ve metninde “İstanbul” kelimesi geçen tüm haberler hemen listelenmektedir. Böylelikle Son Posta’nın özellikle araştırmacılar için önemli bir zaman kazancı olacağına inanıyoruz.
Arama yaparken dikkat edilmesi gereken kuralları mutlaka okuyunuz; çünkü Son Posta’da yer alan her haber orijinal diliyle sitede yer almıştır. Gazetelerdeki harf yanlışlarını da aynen korumaya özen gösterdik. Her bir haberi tarihi bir belge olarak kabul ettik ve orijinal metne dokunmadık. Dikkatli okuyucular bazı haberlerdeki yazım yanlışlarını hemen göreceklerdir. İstanbul kelimesini arayan bir okuyucu, birtakım haberlerde kelime İstnabul olarak yazıldığı için sonuçların hepsini göremeyecektir. Bu sebeple, bu kuralların okunması, yine özellikle araştırmacılar için önemlidir.
Son Posta düzenli olarak güncellenmekte, siteye her gün haber eklenmektedir. Proje ekibi elimizdeki koleksiyonlardan haber derlemeye devam ettikçe çok daha geniş bir tarih aralığını kapsayacak şekilde ilerleyeceğimize inanıyoruz. Projeye destek vermek isteyen kişi ya da kurumlar sonposta.bilgi@gmail adresinden bizimle iletişim kurabilirler.
Son Posta’nın hedeflerinin başında gazete haberleri aracılığıyla tarih bilinci yaratmak geliyor. Türkiye’nin, cumhuriyet döneminde hangi yollardan geçtiğine dair önemli, önemsiz tüm haberleri okuyanların, yeni kurulmuş cumhuriyetin yaşadığı zorluklardan, yokluklardan, sıkıntılardan etkileneceğine inanıyoruz. Biz çok etkilendik! Tarih kitaplarında bizlere ilkokuldan beri anlatılan ve anlamakta her zaman güçlük çektiğimiz birtakım olaylar bizlerin aklında bu gazete haberleriyle gerçek oldu. Son Posta’nın bu misyonu bizce çok önemlidir. Bunun yanında Türkiye’nin toplumsal yapısı, ekonomik şartları, insan ilişkileri ve habercilik anlayışıyla ilgili ilgi çekici çok sayıda haberi de burada bulabilirsiniz. Okuyabilenler için bu haberlerin önemi de çoktur.
Müsemma Sabancıoğlu
Proje Koordinatörü
Araştırmacılar: Damla Aydemir, Hilal Cinoğlu, Zeynep Mina Cinoğlu, Belgin Kızılay
Katkıda bulunanlar: Sedat Şenoğlu, Selin Yılmaz